X

Các dạng bài tập Toán lớp 12

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12


Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay

Với Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay Toán lớp 12 gồm đầy đủ phương pháp giải, ví dụ minh họa và bài tập trắc nghiệm có lời giải chi tiết sẽ giúp học sinh ôn tập, biết cách làm dạng bài tập tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng từ đó đạt điểm cao trong bài thi môn Toán lớp 12.

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay

A. Phương pháp giải

Cách xác định hình chiếu của 1 điểm A lên đường thẳng d

- Viết phương trình mặt phẳng (P) chứa điểm A và vuông góc với d

- Tìm H là giao điểm của d và (P) => H là giao điểm của A trên d

Cách xác định hình chiếu của 1 điểm A lên mặt phẳng (P)

- Viết phương trình đường thẳng đi qua A và vuông góc với (P)

- Tìm H là giao điểm của d và (P) => H là giao điểm của A trên (P)

B. Ví dụ minh họa

Ví dụ: 1

Tìm hình chiếu vuông góc của A(1; 2; 1) trên đường thẳng d:

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

A. Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

B. Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

C. Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

D. Đáp án khác

Hướng dẫn giải

+ Đường thẳng d có vecto chi phươngCách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 .

+ Gọi mặt phẳng (P) chứa điểm A và vuông góc với d nhận vectơ chỉ phương của d làm vectơ pháp tuyến nên ta có phương trình của (P) là:

1(x – 1) + 2. (y – 2) – 2.(z – 1) = 0 hay x + 2y – 2z – 3 = 0

+ Tìm H là giao điểm của d và (P)

Tọa độ H( t – 2; 2t + 1; -2t – 1) thỏa mãn :

(t-2) + 2(2t+1) – 2(-2t-1) – 3 = 0 <=> t = 1/9

Vậy H là hình chiếu của A trên d và Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

Chọn A.

Ví dụ: 2

Cho M(1; -1; 2) và mặt phẳng (P): 2x – y + 2z +2 = 0 Tìm tọa độ hình chiếu vuông góc H của M trên mặt phẳng (P)

A. ( 2; 1; 0)

B. ( - 2;0; 1)

C.(-1; 0; 0)

D. ( 0; 2; 1)

Hướng dẫn giải

+ Mặt phẳng (P) có vecto pháp tuyến Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 .

Đường thẳng d đi qua M và vuông góc với (P) nhận vectơ pháp tuyến của (P) làm vectơ chỉ phương

Phương trình của d là: Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Tìm H là giao điểm của d và (P)

Tọa độ của H(1+2t, -1-t; 2+2t) thỏa mãn:

2(1+2t) – (-1-t) + 2(2+2t) + 2 = 0

⇔ 2+ 4t + 1+ t + 4 + 4t + 2 = 0

⇔ 9t + 9= 0 ⇔ t= - 1 nên H ( - 1; 0; 0)

Chọn C.

Ví dụ: 3

Cho điểm M (2; -1; 8) và đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 . Tìm tọa độ H là hình chiếu vuông góc của điểm M trên d.

A. ( 1; 2; 1)

B.( 5; - 3; 4)

C. ( -2; 1;3)

D. ( 1;1;3)

Hướng dẫn giải

Phương trình tham số của d là: Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

Xét điểm H(1+2t; -t-1; 2t) thuộc d

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

Đường thẳng d có vecto chỉ phương Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

H là hình chiếu vuông góc của M trên d khi và chỉ khi Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

⇔ 2(2t-1) – 1(-t) + 2(2t-8) = 0

⇔ 4t- 2+ t + 4t – 16 = 0

⇔ 9t – 18= 0 nên t= 2

=> Hình chiếu vuông góc của M lên d là H(5; - 3; 4)

Chọn B.

Ví dụ: 4

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 và điểm M( -1; 3; 0). Xác định hình chiếu của điểm M trên đường thẳng d?

A. ( -1;3; 0)

B. ( -2; 1; 0)

C. ( -1; 2; 1)

D. ( - 2; -1; 1)

Hướng dẫn giải

Thay tọa độ điểm M vào phương trình đường thẳng d ta được:

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

=> Điểm M thuộc đường thẳng d nên hình chiếu của điểm M trên đường thẳng d là chính điểm M .

Chọn A.

Ví dụ: 5

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho mặt phẳng (P): x+ 2y – z+ 5= 0 và điểm M( -1; 2; 1). Xác định hình chiếu của M lên mặt phẳng (P)

A. ( 1; 0; 2)

B. ( -1; 0; 2)

C. (- 2; 0; 2)

D. ( -1; 2; -2)

Hướng dẫn giải

+Mặt phẳng (P) có vecto pháp tuyến Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Gọi d là đường thẳng đi qua M ( -1; 2; 1) và vuông góc với mặt phẳng (P) nên đường thẳng d nhận vecto Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 làm vecto chỉ phương

=> Phương trình đường thẳng d: Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Điểm H- hình chiếu vuông góc của M lên mặt phẳng (P) chính là giao điểm của đường thẳng d và mặt phẳng (P).

Thay x= - 1+ t; y= 2+ 2t;z= 1- t vào phương trình mặt phẳng (P) ta được:

( -1+ 2t)+ 2(2+ 2t) – ( 1- t) + 5= 0

⇔ - 1+ 2t+ 4 + 4t – 1+ t+ 5= 0

⇔ 7t+ 7= 0 ⇔ t= - 1 nên H( -2; 0; 2)

Chọn C.

Ví dụ: 6

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 và điểm M(1; 1; 1). Xác định điểm M’ đối xứng với M qua d?

A.( 1; 0; - 2)

B. ( -2; 1; 1)

C. ( 1; 2; 3)

D. (- 1; 0; 6)

Hướng dẫn giải

+ Đường thẳng d đi qua A(0; 0; 2) và có vecto chỉ phương Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Gọi (P) là mặt phẳng qua M và vuông góc với đường thẳng d nên mặt phẳng (P) nhận vecto chỉ phương của đường thẳng d làm vecto pháp tuyến

=> Phương trình mặt phẳng (P):

-1( x- 1) + 2( y-1) + 1( z- 1) = 0 hay – x + 2y + z – 2= 0

+ Gọi H là hình chiếu vuông góc của điểm M lên d khi đó H chính là giao điểm của đường thẳng d và mặt phẳng (P)

+ Điểm H thuộc đường thẳng d nên H(- t; 2t; 2+ t) . Thay tọa độ H vào phương trình mặt phẳng (P) ta được:

- ( - t) + 2. 2t+ 2+ t- 2= 0 ⇔ 6t = 0 ⇔ t= 0

=> Hình chiếu của M lên d là H ( 0; 0; 2)

+ Do M’ đối xứng với M qua d nên H là trung điểm của MM’.

=> Tọa độ điểm M’( - 1; 0; 6 )

Chọn D.

Ví dụ: 7

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho mặt phẳng (P): x- 2y - 4= 0 và điểm A( 1; 1; 0). Gọi A’ là điểm đối xứng với A qua (P). Tìm A’.

A. ( 3; -3; 0)

B. ( -2; 1; 3)

C. ( 0;2; -1)

D. (-2; 3; 1)

Hướng dẫn giải

+ Mặt phẳng (P) có vecto pháp tuyến Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 .

+ Gọi d là đường thẳng đi qua A( 1; 1; 0) và vuông góc với mặt phẳng (P). Khi đó đường thẳng d có vecto chỉ phương là ( 1; -2; 0)

=> Phương trình đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Gọi H là hình chiếu của điểm A lên mặt phẳng ( P). Khi đó; H chính là giao điểm của đường thẳng d và mặt phẳng (P):

=> H( 1+ t; 1- 2t; 0) thay vào phương trình mặt phẳng (P) ta có:

1+ t – 2( 1- 2t) - 4= 0 hay t= 1

=> H( 2; - 1; 0) .

Vậy hình chiếu vuông góc của A lên ( P) là H( 2; -1; 0) .

+ Do A’ là điểm đối xứng với A qua (P) nên H là trung điểm của AA’.

=> Tọa độ A’(3; -3; 0)

Chọn A.

C. Bài tập vận dụng

Câu 1:

Tìm hình chiếu vuông góc của A(- 2; 1;0) trên đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

A. ( -2; 0; 1)

B. ( 2; -1;- 5)

C. ( 0;3;-3)

D. Đáp án khác

Lời giải:

+ Đường thẳng d có vecto chi phương Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 .

+ Gọi mặt phẳng (P) chứa điểm A và vuông góc với d nhận vectơ chỉ phương của d làm vectơ pháp tuyến nên ta có phương trình của (P) là:

- 2(x + 2) + 1. (y – 1) – 2.(z – 0) = 0 hay - 2x + y- 2z – 5= 0

+ Tìm H là giao điểm của d và (P)

Tọa độ H( - 2t; t; -7- 2t) thỏa mãn :

- 2(- 2t) + t – 2( -7- 2t) – 5= 0

⇔ 9t + 9= 0 ⇔ t= - 1

Vậy H là hình chiếu của A trên d và H(2; -1; -5)

Chọn B.

Câu 2:

Cho M( 0; 1; 3) và mặt phẳng (P): x + y - z +2 = 0. Gọi H ( a; b; c ) là hình chiếu vuông góc của M trên mặt phẳng (P). Tính a+ b + c?

A. - 2

B. 6

C. - 4

D. 4

Lời giải:

+ Mặt phẳng (P) có vecto pháp tuyến Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

Đường thẳng d đi qua M và vuông góc với (P); nhận vectơ pháp tuyến của (P) làm vectơ chỉ phương

Phương trình của d là: Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Tìm H là giao điểm của d và (P)

Tọa độ của H( t; 1+ t; 3- t) thỏa mãn: t+ 1+ t- ( 3- t) + 2= 0

⇔ 3t= 0 nên t= 0

=> Tọa độ H( 0;1;3)

=> a+ b+ c= 0+1+3 = 4

Chọn D.

Câu 3:

Cho điểm M ( - 2; 1; - 2) và đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 Tìm tọa độ H là hình chiếu vuông góc của điểm M trên d.

A. ( 1; 2; 1)

B.( 0; 2; 2)

C. ( - 1; 2; 0)

D. (0; 1; 0)

Lời giải:

Xét điểm H(-t; 2- 2t; 2+ t) thuộc d

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

Đường thẳng d có vecto chỉ phương Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

H là hình chiếu vuông góc của M trên d khi và chỉ khi Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

⇔ - 1( - t+ 2)- 2( 1- 2t) + 1( 4+ t) = 0

⇔ t- 2- 2+ 4t + 4+ t = 0

⇔ 6t = 0 nên t= 0

=> Hình chiếu vuông góc của M lên d là H( 0; 2; 2)

Chọn B.

Câu 4:

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 và điểm M( -2; 1; 0). Xác định hình chiếu của điểm M trên đường thẳng d?

A. (1; 0; -2)

B. ( -2; 1; 0)

C. ( -1; 2; 1)

D. ( - 2; -1; 1)

Lời giải:

Thay tọa độ điểm M vào phương trình đường thẳng d ta được:

Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

=> Điểm M thuộc đường thẳng d nên hình chiếu của điểm M trên đường thẳng d là chính điểm M .

Chọn B.

Câu 5:

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho mặt phẳng (P): x+ 2z+ 3= 0 và điểm M(-2; 1; 2). Xác định hình chiếu của M lên mặt phẳng (P)

A. ( 1; 0; 2)

B. ( -1; 0; 2)

C. (- 2; 0; 2)

D. ( -3; 1; 0)

Lời giải:

+Mặt phẳng (P) có vecto pháp tuyến Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Gọi d là đường thẳng đi qua M (- 2; 1; 2) và vuông góc với mặt phẳng (P) nên đường thẳng d nhận vecto Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 làm vecto chỉ phương

=> Phương trình đường thẳng d: Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Điểm H- hình chiếu vuông góc của M lên mặt phẳng (P) chính là giao điểm của đường thẳng d và mặt phẳng (P).

Thay x= - 2+ t; y= 1 và z= 2+ 2t vào phương trình mặt phẳng (P) ta được:

- 2+ t + 2( 2+ 2t) + 3= 0

⇔ 5t + 5= 0 ⇔ t= - 1 nên H( - 3; 1; 0)

Chọn D.

Câu 6:

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho đường thẳng Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 và điểm M( 1; 0; 2). Xác định điểm M’ đối xứng với M qua d?

A.Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

B. ( -2; 1; 1)

C. Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

D. ( 2; 2; 1)

Lời giải:

+ Đường thẳng d có vecto chỉ phương Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Gọi (P) là mặt phẳng qua M( 1; 0; 2) và vuông góc với đường thẳng d nên mặt phẳng (P) nhận vecto chỉ phương của đường thẳng d làm vecto pháp tuyến

=> Phương trình mặt phẳng (P):

1( x- 1) - 1( y-0) + 1( z- 2) = 0 hay x - y + z – 3= 0

+ Gọi H là hình chiếu vuông góc của điểm M lên d khi đó H chính là giao điểm của đường thẳng d và mặt phẳng (P)

+ Điểm H thuộc đường thẳng d nên H(t; -t; 2+ t) . Thay tọa độ H vào phương trình mặt phẳng (P) ta được:

t- ( - t) + 2+ t- 3= 0 ⇔ 3t- 1= 0 ⇔ t= 1/3

=> Hình chiếu của M lên d là Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Do M’ đối xứng với M qua d nên H là trung điểm của MM’.

=> Tọa độ điểm M’Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

Chọn C.

Câu 7:

Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz; cho mặt phẳng (P): x - 2y- 3z - 11= 0 và điểm A( 2; 1; 1). Gọi A’ là điểm đối xứng với A qua (P). Tìm A’.

A. ( 4; - 3; - 5)

B. ( -2; 1; 3)

C. ( 0;2; -1)

D. (-2; 3; 1)

Lời giải:

+ Mặt phẳng (P) có vecto pháp tuyến Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12 .

+ Gọi d là đường thẳng đi qua A( 2;1; 1) và vuông góc với mặt phẳng (P). Khi đó đường thẳng d có vecto chỉ phương là (1; -2; - 3)

=> Phương trình đường thẳng d: Cách tìm Hình chiếu của một điểm lên đường thẳng, mặt phẳng cực hay - Toán lớp 12

+ Gọi H là hình chiếu của điểm A lên mặt phẳng ( P). Khi đó; H chính là giao điểm của đường thẳng d và mặt phẳng (P):

=> H( 2+ t; 1- 2t; 1- 3t) thay vào phương trình mặt phẳng (P) ta có:

2+ t – 2( 1- 2t)- 3( 1- 3t) - 11 = 0

⇔ 2+ t -2+ 4t – 3 + 9t- 11 = 0

⇔ 14 t- 14= 0 ⇔ t= 1 nên H ( 3; -1; - 2)

Vậy hình chiếu vuông góc của A lên ( P) là H( 3; -1; - 2) .

+ Do A’ là điểm đối xứng với A qua (P) nên H là trung điểm của AA’.

=> Tọa độ A’( 4; -3; - 5)

Chọn A.

Xem thêm các dạng bài tập Toán lớp 12 chọn lọc, có lời giải hay khác: